Bedrijven versus de NV Nederland

Samenwerking & concurrentie

Bedrijven versus de NV Nederland

Bedrijven die procederen tegen de overheid. De kleine ondernemer tegenover de machtige NV Nederland. David tegen Goliath, of een Roland Kahn tegen een minister. Hoe mytisch is de realiteit eigenlijk?

Vanzelfsprekend is het gros van de zaken veel saaier en complexer. Áls bedrijf en overheid al juridisch met elkaar in conflict komen, dan gaat het veeleer om traditionele zakelijke geschillen. Niet naleven van afspraken, ruimtelijk beleid dat een bedrijf benadeelt. Zaken die allemaal volgens het ‘gewone’ publieks- en/of privaatrecht worden afgehandeld en daarom business as usual zijn. Overheden – van nationaal tot lokaal – zijn doodgewone instanties die net als elk ander juridisch persoon acteren. We hebben de scheiding der machten. De rechterlijke macht gaat de uitvoerende macht niet uit de wind houden – daar vertrouwen we althans op.

Privileges
Toch zijn er verschillen. Overheden hebben privileges die de bijzondere positie benadrukken. Hun belang is een andere dan het particuliere belang en kan een rol spelen in de rechtszaal. Het feit dat een overheid diepe zakken heeft, is ook een ogenschijnlijk voordeel. Met geld kun je juridische kwaliteit en uithoudingsvermogen kopen, zo simpel is het. Als je de eerste slag niet wint, dan misschien de tweede wél. Soms is uitstel al genoeg en is winst niet eens nodig.

Manco’s
Kijk je naar de praktijk, dan blijken de voordelen evengoed manco’s. Juist omdat de NV Nederland een publiek belang dient en bijna 17 miljoen aandeelhouders heeft, kan zij minder vrij opereren. Het hele land kijkt kritisch mee. Als er politieke gevoeligheden spelen, zullen overheden misschien minder geneigd zijn zich te laten meeslepen in een procedure. Wanneer de media zich in zo’n zaak vastbijten, kunnen ze de grip verliezen. Vooral de rijksoverheid, met de ministeriële verantwoordelijkheid, is gebaat bij extra voorzichtigheid. Beter bakzeil halen in een zakelijk conflict dan een wankele minister. Het is een kwestie van risico’s afwegen.

Onzeker
Het lijkt alsof lagere overheden de laatste jaren wél sneller ten strijde trekken in conflicten met het bedrijfsleven. Ik zie tegenwoordig procedures met semioverheden die tien jaar geleden niet mogelijk waren geweest. Contracten die onder het ene bestuur waren afgesloten, worden onder het volgende bestuur procedureel aangevochten. Met wisselend succes. Het lijkt een gevolg van meer korte termijn beleid. Je merkt aan bedrijven dat zij daar onzeker van worden. Terwijl je als ondernemer vooral zekerheid wilt.

Streetwise
Misschien is het waar dat overheden de korte termijn koesteren. Misschien verharden ze als partners van het bedrijfsleven. Dat laatste vind ik niet noodzakelijk een slechte ontwikkeling, want ‘streetwise’ optreden voor het maatschappelijk belang dient iedereen. Zolang dergelijk optreden maar niet wispelturig is. Dat bedrijven juridisch wat meer op hun hoede moeten zijn, is dan een onvermijdelijk gevolg. Als het maar op een eerlijke manier gebeurt, met gelijke kansen voor beide partijen. David bleek uiteindelijk ook wel opgewassen tegen Goliath.