Personeel & organisatie

Cao-shoppen voor de juiste ontslagcommissie?

Wanneer zijn werknemers gebonden aan een cao-ontslagcommissie? Grondig onderzoek is absoluut noodzakelijk, stellen onze arbeidsrechtadvocaten.

Met ingang van 1 juli 2015 kunnen partijen bij cao de rol van het UWV bij een toetsing van verzoeken tot bedrijfseconomisch ontslag naar een zogenoemde “cao-ontslagcommissie” overhevelen. De cao-partijen kunnen hierbij, onder voorwaarden, afwijkende ontslag(selectie)criteria en van de transitievergoeding afwijkende beëindigingsvergoedingen ontwerpen.

Bij cao ingestelde cao-ontslagcommissie

De naam zegt het al: de cao-ontslagcommissie moet bij cao worden ingesteld. Dit kan bij een bedrijfstak-cao, maar ook bij een ondernemings-cao zijn. Bij beide type cao’s kan een zogenoemde bindingsproblematiek optreden.

Binding aan de cao-ontslagcommissie

Met bindingsproblematiek doelen wij op: de mogelijke gebondenheid van de individuele werkgevers en werknemers bij de cao en meer specifiek de bij cao ingestelde cao-ontslagcommissie. In het kort kunnen op dit vlak de volgende situaties worden onderscheiden:

  1. binding van de werkgever en de werknemer door lidmaatschap bij de betrokken cao-partijen
  2. binding van enkel de werkgever door lidmaatschap bij de betrokken cao-partijen
  3. binding door een algemeen verbindend verklaarde cao (“avv cao”)
  4. binding door incorporatie van een cao in de individuele arbeidsovereenkomst

1 – Binding van werkgever en werknemer door lidmaatschap

Indien een individuele werkgever en werknemer aan de cao, waarin de cao-ontslagcommissie is opgenomen, zijn gebonden vanwege hun lidmaatschap bij de cao-partijen, dan zijn zowel deze werkgever als werknemer ook aan de regels en de procedure bij de cao-ontslagcommissie gebonden.

2 – Ongebonden werknemer

Die situatie kan lastiger liggen als de werknemer niet aan de cao gebonden is. De wetgever heeft in de situatie van een gebonden werkgever, maar ongebonden werknemer expliciet aangegeven dat ook op de ongebonden werknemer de procedure bij de cao-ontslagcommissie van toepassing is. Het kan dan bijvoorbeeld voor komen dat een ongebonden werknemer door de procedure bij de cao-ontslagcommissie boventallig wordt verklaard, terwijl hij op basis van het afspiegelingsbeginsel in de Ontslagregeling niet voor ontslag in aanmerking zou zijn gekomen. De werkgever kan deze werknemer – voor zover wel aan de andere vereisten van deze ontslagprocedure bij de cao-ontslagcommissie wordt voldaan – na verkregen toestemming van de cao-ontslagcommissie toch ontslaan, hoe ‘zuur’ dit ook voor deze werknemer zou zijn.

3 – Binding door een avv-cao

De wetgever heeft de mogelijkheid gegeven om de bepalingen omtrent de cao-ontslagcommissie voor de duur van maximaal vijf jaren algemeen verbindend te verklaren. Werkgevers en werknemers zijn bij bedrijfseconomisch ontslag aan de bepalingen omtrent een bij avv-cao ingestelde cao-ontslagcommissie gebonden.

4 – Binding door incorporatiebeding (aanvaarding door werknemer)

Werkgevers en werknemers die in de individuele arbeidsovereenkomst uitdrukkelijk zijn overeengekomen dat een cao op de dienstbetrekking van toepassing is, zijn eveneens aan de cao-ontslagcommissie gebonden indien die commissie bij die cao is ingesteld. Het is niet nodig om in de arbeidsovereenkomst ook expliciet op te nemen dat de bepalingen omtrent de cao-ontslagcommissie op de arbeidsovereenkomst van toepassing zijn.

Shoppen voor een cao?

Deze gebondenheid aan de regels van de cao-ontslagcommissie bestaat (waarschijnlijk) niet als de werkgever niet onder de werkingssfeer van de cao valt. Te denken valt aan een consultancybedrijf die de cao voor het Slagersbedrijf in alle arbeidsovereenkomsten met instemming van de werknemers  incorporeert, terwijl hij niet lid van de bij die cao betrokken werkgeversorganisatie is. Deze cao is (uiteraard) niet ook voor consultancybedrijven overeengekomen. Het consultancybedrijf valt daarom dus niet onder de werkingssfeer van de cao voor het Slagersbedrijf. De werkgever kan echter wel deze cao-bepalingen toepassen, voorzover hij zich dan nog aan de wet houdt. Deze ongebonden werkgever mag, doordat hij niet onder de werkingssfeer van de cao voor het Slagersbedrijf valt, niet de zogenoemde bij cao van “driekwart dwingendrechtelijke wetsbepalingen” op de arbeidsovereenkomsten toepassen. De bepalingen over de cao-ontslagcommissie zijn ook zulke driekwart dwingendrechtelijke bepalingen. Dit betekent dus dat deze consultancy werkgever voor een voorgenomen bedrijfseconomisch ontslag alleen naar het UWV kan en niet van de cao-ontslagcommissie gebruik kan maken. Kortom: werkgevers kunnen niet zo maar gaan ‘shoppen’ door een willekeurige cao, waarbij een cao-ontslagcommissie is ingesteld, op de arbeidsovereenkomsten van toepassing te verklaren.

Praktijk         

De bindingsproblematiek is hiervoor vrij summier uitgelegd. Hierop kunnen wij nog tal van varianten bedenken. Duidelijk is dat in de praktijk een uitvoerig onderzoek naar de mogelijke gebonden aan een cao en cao-ontslagcommissie absoluut noodzakelijk is. Een nalaten hiervan kan tot serieuze boventalligheidsdiscussies met individuele werknemers leiden en daarmee tot afwijzing van de ontslagverzoeken. Wij denken hier graag in mee.

Emilie Boot en Menno van de Rest zijn werkzaam bij HVG en houdt zich bezig met het adviseren en procederen op het gebied van het arbeidsrecht en het medezeggenschapsrecht.

Advocaten van HVG advocaten en notarissen delen door middel van blogs hun ervaringen met het nieuwe ontslagrecht. Heeft u vragen over het nieuwe ontslagrecht en/of wilt u een specifieke casus aan ons voorleggen? We horen het graag

Tools en downloads:

Doe de WWZ-check en controleer of uw arbeidsovereenkomst in overeenstemming is met de WWZ

Download ons e-book over de Wet Werk en Zekerheid