MKB Nederland: ‘Geef innovatie de ruimte’

Identiteit & innovatie

MKB Nederland: ‘Geef innovatie de ruimte’

Drones, zelfrijdende auto’s maar ook hergebruik van afval: verouderde wetgeving bemoeilijkt het introduceren van dit soort innovaties. Erik te Brake van MKB Nederland legt uit hoe het beter kan.

Overheid, durf los te laten. Die oproep deed secretaris-generaal Maarten Camps van Economische Zaken in zijn jaarlijkse nieuwjaarsartikel in het economenblad ESB. Het is namelijk de enige manier om ondernemers de ruimte te geven om te vernieuwen. ‘De overheid voert actief beleid om innovatie te stimuleren. Op institutioneel vlak is echter sprake van belemmeringen’, schrijft hij. ‘Ambitieuze, vernieuwende ondernemers hebben ruimte nodig om nieuwe technologieën of verdienmodellen snel toe te passen. Die ruimte krijgen ze echter vaak onvoldoende, omdat beleidsmakers en politici de nieuwe ontwikkelingen tegemoet treden met de bestaande instituties als referentiekader en de gegeven marktordening als norm.’ Kort samengevat: wet- en regelgeving beperkt vernieuwing. Erik te Brake van MKB Nederland herkent dit probleem.

Welke praktijkvoorbeelden zie je?
‘Volgens de afvalwetgeving, gemaakt in de jaren ’80, is afval gevaarlijk. Terwijl de agrofoodsector al lang weet dat je afval heel goed kunt gebruiken als grondstof. Wil je drones inzetten, dan moet je twee jaar wachten op een vergunning. En de mededingingsautoriteit vindt het niet goed dat supermarkten en leveranciers afspraken maken onder de noemer ‘De kip van morgen’, met als doel een diervriendelijker kip. Net als Uber een app of platform beginnen als gevestigde taximaatschappij? Wetgeving maakt het moeilijk. Vaak onnodig, want wetgeving om consumenten te beschermen raakt achterhaald. Door de opkomst van digitale platforms en social media zijn consumenten steeds beter geïnformeerd over de kwaliteit en service die bedrijven bieden.’

Hoe lossen we dit probleem op?
‘Camps noemt in zijn artikel drie opties. Optie 1: bestaande wetgeving niet aanpassen, vanuit het idee dat deze nog een functie heeft zolang de bestaande partijen nog actief zijn. Daar ben je als vernieuwer niet mee geholpen. Optie 2: regelgeving reactief aanpassen aan de nieuwe situatie. Dat is zeker nodig, maar neemt helaas heel veel tijd in beslag. Optie 3: duale regulering introduceren. Dat wil zeggen dat bestaande partijen en de nieuwkomer op verschillende manieren worden gereguleerd. Voorbeelden zoals Airbnb en Uber laten echter zien dat duale regulering geen optie is omdat ondernemers dan niet eerlijk kunnen concurreren. Beter is om te bezien hoe de regelgeving gemoderniseerd kan worden. Camps stelt voor om te streven naar doelregulering. Dit is wetgeving waarin de publieke belangen geborgd worden, terwijl partijen zelf verder invulling kunnen geven aan hun plannen. Op zich is dat een goed uitgangspunt, en we zijn ook erg benieuwd met welke wetgeving Camps wil beginnen. Maar een nadeel van alléén algemene doelregulering is dat ondernemers niet goed weten wat ze wel en niet moeten doen. Pas als de toezichthouder langskomt, weet de ondernemer zeker of het goed gaat, en dan kan het te laat zijn. Voor ondernemers die meer duidelijkheid willen, zouden “doe-normen” geformuleerd moeten worden. Daarin staat exact aan welke vereisten je moet voldoen. Zet daarnaast doelnormen, zodat de ondernemer die daar behoefte aan heeft de ruimte krijgt die hij nodig heeft.’

Wat doet MKB Nederland om Den Haag te overtuigen van dit plan?
‘We zijn in gesprek met het ministerie van Economische Zaken en lobbyen ook richting de Tweede Kamer. Begin februari hebben we de groeiagenda voor ondernemerschap in het mkb overhandigd aan Mark Rutte. Daarin staan concrete voorstellen die belemmeringen wegnemen en ondernemers in staat stellen de groeikansen beter te benutten. Wat onze lobby lastig maakt, is dat ondernemers te maken hebben met uiteenlopende wetgeving, afkomstig van verschillende ministeries en overheden. Als het aan ons ligt, neemt iedere wetgever de toekomstbestendigheid van een wet standaard mee bij het formuleren van nieuwe wetgeving. Biedt de wet voldoende ruimte voor ondernemerschap en nieuwe initiatieven? Daarnaast zou bij elke wet uitgegaan moeten worden van het beginsel “think small first”: wat betekenen de regels voor een bedrijf met tien werknemers? Kan deze redelijkerwijs ook de wet uitvoeren? Ook zou het prettig zijn als toezichthouders meer dan nu het geval is, kijken naar het doel van de regelgeving – en minder naar de letter van de wet. Helaas zijn zij in de praktijk vooral bezig met afvinken van regels.’

Wat doe je als innovatieve ondernemer totdat de wetgeving is aangepast?
‘Vooral blijven doen waar je goed in bent: ondernemen en kansen grijpen. Verder biedt www.ondernemingsdossier.nl via regelhulpen overzicht in het woud van wet- en regelhulpen. Het Ondernemingsdossier, een soort appstore waarmee je je compliance op een overzichtelijke en moderne manier kunt regelen, is nog in ontwikkeling maar voorziet duidelijk in een behoefte. Logisch, want voor dit initiatief kwam de overheid niet veel verder dan een publicatie in het Staatsblad. We werken met EZ en andere overheden aan de uitrol hiervan. Zo’n 7000 ondernemers maken er nu gebruik van, en we mikken op 80.000 eind 2016. Veel overheden moeten nog aanhaken, en er moeten nog veel meer digitale regelhulpen komen. Ook dat zou een standaardprocedure moeten zijn bij het maken van nieuwe wetgeving.’