De grote winst van de stille doorstart

Reorganisatie & faillissement

De grote winst van de stille doorstart

Door een faillissement in stilte voor te bereiden, kunnen we meer bedrijven redden. Met meer behoud van waarde en minder ontslagen. Het is de grote winst van de stille doorstart, ook wel bekend als pre-pack.

Dat een pre-pack gunstig kan uitpakken bleek bij de doorstart van Estro Kinderdagverblijven. Typisch zo’n zaak waarbij je in stilte aan een oplossing moet werken. Het was anders een totale chaos geworden, met veel publiciteit en 30.000 ouders die in paniek met hun kinderen waren gaan lopen. Er zouden waarschijnlijk veel meer werknemers zijn ontslagen. En ik denk dat de crediteuren minder hadden ontvangen dan bij een pre-pack. Uiteindelijk kwam die negatieve publiciteit er alsnog: de organisatietop kende zichzelf kort voor het faillissement hoge bonussen toe. Ook was er enige ophef omdat Estro de statutaire zetel voor een pre-pack zou hebben verplaatst naar een ander arrondissement. Toch is ondanks die twee smetjes gemakkelijk te oordelen dat stille bewindvoering de schade danig beperkt heeft.

In stilte
Bij een traditioneel faillissement krijgt het bedrijf altijd een enorme tik. Omdat meteen bekend is dat het bedrijf op de fles gaat, gaan klanten, leveranciers en de betere personeelsleden ervandoor. De onderneming is direct ook veel minder waard. Om die effecten te dimmen, is in het Verenigd Koninkrijk de pre-pack methode geïntroduceerd, die daarna is overgewaaid naar Nederland. In een stille fase van één à twee weken vóór het faillissement kunnen alle partijen dan zonder bemoeienis van buitenaf werken aan een doorstart. Een aantal Nederlandse rechtbanken experimenteert sinds 2011 met die procedure.We zagen intussen pre-pack faillissementen van onder meer Neckerman, van Marlies Dekkers, garnalenbedrijf Heiploeg en Estro. Doordat de besprekingen over de doorstart in stilte plaatsvinden, blijven de leveranciers leveren en de klanten komen. Het desintegratieproces van het bedrijf is minder ingrijpend, waardoor veel meer waarde behouden blijft. Dat is in ieders belang: het  bedrijf zelf, de crediteuren en de werknemers. En iedereen weet direct na het uitspreken van het faillissement waar hij aan toe is.

Achterkamertjes
Er kleeft ook een groot nadeel aan de Angelsaksische methode: de geur van achterkamertjes waarin de zaken worden geregeld buiten het zicht van andere belanghebbenden. Een gebrek aan transparantie dus. Andere overnamekandidaten kunnen zich benadeeld voelen: die zeggen dan dat ze meer hadden willen bieden en dat er sprake was van concurrentievervalsing. Bij de doorstartoperaties van Estro, garnalenhandel Heiploeg en lingerieontwerpster Marlies Dekkers klonken die verwijten. De bewering ‘ik had meer willen betalen’ is achteraf niet meer te controleren, laat staan dat je je er goed tegen kan verweren. Maar dan nog zeg ik: als alles zorgvuldig gebeurt, behoud je met pre-pack meer waarde en meer banen.

Tijd kopen
Pre-pack is in alle sectoren bruikbaar, maar je moet het alleen inzetten om vroegtijdig instorten te voorkomen. In de praktijk lijkt het erg op een gewoon faillissement. Huurders, werknemers, crediteuren en leveranciers hebben dezelfde rechten en plichten. Het verschil zit hem vooral in de tijd die de onderneming krijgt om de doorstart te organiseren. Bij een acuut faillissement moeten er à la minute besluiten worden genomen. Bij een stille doorstart koop je een à twee weken tijd. De rechter wijst een aantal weken voor het faillissement een beoogd curator aan, die als een ‘vlieg op de muur’ meekijkt of het proces juridisch correct verloopt, en of er geen partijen benadeeld worden. Als de deal panklaar is, kun je faillissement aanvragen. De beoogd curator wordt curator en de volgende dag kan de deal rond worden gemaakt. Deze curator is geen adviseur: voor die taak moet de ondernemer een eigen insolventieadvocaat inschakelen, die over zijn schouder meekijkt en adviseert over de talloze dilemma’s die opdoemen. In die fase speelt de ondernemer met vuur. Het kan nodig zijn om goederen te bestellen, maar als de ondernemer spullen bestelt waarvan hij weet dat hij ze niet kan betalen, handelt hij onrechtmatig. Hij kan daarop persoonlijk worden aangesproken. De ondernemer moet ook op andere terreinen heel zorgvuldig manoeuvreren. Hij moet zich afvragen of de overnameprijs redelijk is en of er geen rare verrekentrucs zijn toegepast. Allemaal zaken die hij met de advocaat kan bespreken.

Het wordt nog spannend
Er ligt een wetsvoorstel dat pre- pack ook formeel mogelijk maakt, in heel Nederland. Ik juich dat toe, met één kanttekening: het draagvlak voor de regeling kan namelijk nog beter. Ik vind dat andere bieders een termijn van een week of iets dergelijks moeten krijgen om over een bod heen te gaan. De mogelijkheid voor zo’n knock-out bod maait het gras weg onder de voeten van degenen die beweren dat ze meer hadden willen betalen. Of pre-pack ooit tot volledige bloei zal komen in Nederland, is trouwens nog maar de vraag. De vakbond Abvakabo heeft een zaak aangespannen tegen de stille doorstart van Estro. De vakbond is van mening dat een faillissement is bedoeld voor liquidatie, en dat een pre-pack meer lijkt op een surseance. Bij een doorstart in surseance gaat het personeel van rechtswege mee over naar de doorstarter. De bond vindt daarom dat ook bij pre-pack het personeel automatisch moet overgaan. Dat standpunt acht ik niet geheel kansloos. Mocht de bond gelijk krijgen, dan kun je bij een herstructurering via een stille doorstart niet meer echt bezuinigen op personeelskosten. Dan valt de grond weg onder de pre-pack.

Nieuws van HVG Law Blogs ontvangen?