Een modelovereenkomst: hoe je hem gebruikt is belangrijker dan dát je er een hebt

Personeel & organisatie

Een modelovereenkomst: hoe je hem gebruikt is belangrijker dan dát je er een hebt

Eindelijk modelovereenkomsten gesloten voor je flexibele schil? Mooi. Maar dat geeft je nog geen rechtszekerheid voor het komende jaar. Als er tussentijds iets wijzigt in de relatie, kun je alsnog de fiscus op je dak krijgen.

Als er een conclusie is te trekken rondom de introductie van modelovereenkomsten, dan is het dat ze onrust zaaien. Een bron zijn van onzekerheid voor zowel werkgevers als zzp’ers . Wat doe je als je onzeker bent? Dan ga je bevestiging zoeken. Dat kan nu bij de fiscus. Je kunt gebruik maken van de aangeboden modellen of je eigen modelovereenkomst vooraf laten controleren. Van de zelf ingezonden modellen komt nu ongeveer een derde niet door de keuring. Een veelgehoorde klacht is verder dat de door de fiscus aangeboden modellen vaak niet goed aansluiten op de praktijk. Het risico bestaat dan dat je uit noodzaak voor een bepaald model kiest, maar in de praktijk toch net iets anders doet.

Veel werkgevers zitten nog in het oude VAR-denken. De gedachte die daar leeft is: als die overeenkomst eenmaal is  goedgekeurd of ik gebruik een bestaand model, dan ben ik voor nu even klaar.

De fundamentele vergissing van veel werkgevers

Dat is een probleem. Maar om een andere reden dan je denkt. Als arbeidsrechtadvocaat zit ik behoorlijk dicht op de realiteit van alledag. En die realiteit is volgens mij dat veel werkgevers nog in het oude VAR-denken zitten. De gedachte die daar leeft is: als die overeenkomst eenmaal is  goedgekeurd of ik gebruik een bestaand model, dan ben ik voor nu even klaar. Dat is een fundamentele vergissing die vervelende consequenties kan hebben. Bij modelovereenkomsten gaat er namelijk niet om dát je er een hebt. Het gaat erom hoe je hem gebruikt.

Goedkeuring door de fiscus is alleen een momentopname

De ‘old school’ rechtszekerheid die de VAR altijd bood, is namelijk echt voorbij. Als de werkrelatie over een paar maanden ineens verandert, bijvoorbeeld omdat de intensiteit of de omvang van de opdracht verandert, dan moet je daar als opdrachtgever ook op reageren. Handhaaf je dezelfde contractuele afspraken, dan riskeer je dat er op een later moment alsnog problemen met de fiscus ontstaan.

Ik noem altijd het voorbeeld van de interim-directeur die aangesteld wordt om een vervanger te zoeken en naar verloop van tijd zelf die vervanger blijkt te zijn. Inmiddels is zijn takenpakket ook al uitgebreid en heeft de tijdelijke oplossing een veel langduriger karakter gekregen. Het is dan de vraag of de overeenkomst van de opdracht dan nog past.

Het risico op problemen met de fiscus loopt de groep opdrachtgevers van wie de eigen modelovereenkomst wél werd goedgekeurd, trouwens óók. Goedkeuring of afkeuring door de fiscus is alleen maar een momentopname: het klopt op dit moment. Niet meer en niet minder. Dat kan uiteraard ook consequenties hebben voor de duiding van die relatie. Is het dan nog een overeenkomst van opdracht, of toch een arbeidsrelatie? Ook voor de arbeidsrechtelijke beoordeling zal immers rekening dienen te worden gehouden met hetgeen partijen afspreken en hoe zij daar in de praktijk uitvoering aan geven. Blijkt het later toch een arbeidsovereenkomst, dan geniet de zzp’er ineens de bescherming van het arbeidsrecht, met alle consequenties tot van dien.

Toekomstige risico’s minimaliseren

Oké, Huub, denk je misschien. Hoe zou jij het dan aanpakken? Pak het meteen goed aan, zou ik zeggen. Je moet het fundament goed neerzetten om toekomstige risico’s te minimaliseren. Als je dat niet doet, dan kunnen op termijn nogal wat lijken uit de kast vallen. En moet je alsnog tot de bodem. Deze vier maatregelen zou ik in ieder geval nemen:

1 – Kies een aantal overeenkomsten waarmee je standaard werkt

Probeer je werkwijze met zzp’ers te standaardiseren. Kies een aantal overeenkomsten die bij het flexibele werk voor je organisatie passen, en zorg dat al je externen zich daar naar schikken. Met een beperkt aantal smaken, houd je het overzichtelijk voor iedereen. Daarmee voorkom je fouten.

2 – Ga de versnippering van je flexibele schil tegen

In de meeste organisaties hebben meerdere mensen verantwoordelijkheid voor de flexibele schil. HR gaat over personeel, inkoop over contracten en lijnmanagers bepalen over de aansturing. Dat is verder geen probleem, tenzij de lijnmanager de arbeidsrelatie verandert en inkoop daar niets van weet. Meer dan anders moeten afdelingen met elkaar praten. Idealiter maak je iemand verantwoordelijk om voor die goede uitwisseling te zorgen.

3 – Steek periodiek de thermometer erin

Als je grip wilt houden op de fiscale risico’s binnen je flexibele schil, dan kun je het beste aan portefeuillemanagement doen. Leg periodiek alle overeenkomsten langs de actuele arbeidsrelatie, om na te gaan of ze niet te ver uit elkaar lopen. Dit is misschien wel het belangrijkste advies dat ik kan geven.

4 – Besef dat je geen rechtszekerheid hebt

Een beetje een dooddoener, maar besef dat de oude tijden voorbij zijn blijkt echt nodig. Rechtszekerheid bestaat in dit belastingregime niet meer. Je zult elke dag moeten bewijzen dat je flexibele schil volgens overeenkomsten werkt. Voor wat betreft de arbeidsrechtelijke beoordeling zal je moeten kunnen aantonen dat de contractuele bedoelingen van partijen nog steeds overeenstemmen met de wijze waarop er uitvoering aan de overeenkomst wordt gegeven.

Nieuws van HVG Law Blogs ontvangen?