Fusie & overname

Participatieovereenkomst tekenen? Zo voorkom je een kat in de zak

Heb je, als start-up, een potentiële investeerder gevonden? Gefeliciteerd! Maar je bent er nog niet. Overdreven wantrouwen is niet nodig, maar weet wel waar je je handtekening onder zet.

  1. Laat je niet omver blazen door een zak met geld
    Als start-up ben je gericht op je uitvinding en hoe je die in de markt gaat zetten. De juridische in & outs van de contracten die je tekent, zijn dan ook niet bepaald prioriteit. Je bent wellicht geneigd te denken ‘het zal wel goed zijn’, of ‘ik vertrouw hem of haar wel’. Niet slim! Ook al is een professionele investeerder er over het algemeen niet op uit om jou een hak te zetten, hij heeft vanzelfsprekend zijn eigen belang wel op één staan. Laat je dus niet direct omver blazen door de potentiële investeerder en zijn zak met geld, maar blijf kritisch kijken naar de voorwaarden die daar tegenover staan. Vaak is er meer onderhandelingsruimte dan je denkt.
  2. Wees dus kritisch, maar overdrijf niet
    Tot in den treure dooronderhandelen met een investeerder is vaak niet nodig en niet raadzaam. Kijk uit dat het de vertrouwensband die je juist aan het opbouwen bent, niet schaadt. En onthoud dat een investeerder uiteindelijk hetzelfde belang heeft als jij: dat het goed gaat met jouw onderneming. Dat een investeerder iets terug wil zien voor zijn investering is logisch. Meestal is een investeerder een minderheidsaandeelhouder en in die hoedanigheid wenst hij een bepaalde bescherming. Als ondernemer moet je dus bereid zijn om bepaalde offers te brengen als tegenprestatie. Het is vooral belangrijk dat je begrijpt waar je mee instemt. En dat je vervolgens bepaalde clausules kunt laten aanpassen; of soms zelfs schrappen, zodat de overeenkomst beter aansluit bij jouw belangen en de angel eruit is.
  3. Weet wat je nodig hebt (en durf dat te vragen)
    Waardering van een bedrijf – zeker als het net gestart is – blijft lastig. Maar het bepaalt mede wat je investeerder in jouw bedrijf stopt, en hoeveel hij daarvoor terugkrijgt. Best belangrijk dus dat de waardering hout snijdt. Maar misschien nog wel belangrijker: dat je de financiële middelen krijgt die je nodig hebt. Als ondernemer weet je als geen ander wat je nodig hebt, maar het is wel zaak daar goed over na te denken. En het ook te vragen. Werken met één investeerder/strategische partner houdt het overzichtelijk. Maar als dat niet lukt, kun je ook proberen om meerdere investeerders te vinden.
  4. Zorg voor goede afspraken over preferentie, liquidatie en verwatering
    Een paar veelgebruikte en dus belangrijke termen. Preferentie, oftewel preferente aandelen, wil zeggen dat de investeerder bepaalde rechten krijgt die andere aandeelhouders niet hebben. Dat uit zich bijvoorbeeld in het met voorrang uitkeren van dividend, waarbij in de overeenkomst is opgenomen dat eerst de investeerder een percentage van de winst krijgt. Het is de vraag wat een redelijk percentage is – daarover kun je onderhandelen. Mocht er sprake zijn van liquidatie van de onderneming, dan staan de preferente aandeelhouders vaak ook vooraan. Let op dat onder de term ‘liquidatie’ vaak ook overname of fusie is opgenomen. (Anti-)Verwatering ziet toe op de toekomst. Wat als het aantal investeerders toeneemt en de nieuwe investeerder krijgt meer aandelen voor zijn geld? Krijg de eerste investeerder dan een compensatie? Als ondernemer doe je dat liefst niet, onder meer omdat het daardoor wellicht minder makkelijk is om nieuwe investeerders aan te trekken. Ook dit is dus een punt om over te onderhandelen voor je je handtekening zet.
  5. Zie je investeerder als strategisch partner en profiteer van zijn kennis en contacten
    Geld is belangrijk, maar zeker niet het enige dat telt. Een investeerder die strategisch meedenkt, met wie je kan sparren over belangrijke zaken en die jou kan introduceren in een bepaalde branche óf in een land waar je niet zomaar voet aan de grond krijgt, kan veel waard zijn. Onderzoek daarom altijd of jouw potentiële investeerder een track-record heeft in een specifieke branche én bereid is jou en het bedrijf te introduceren in zijn netwerk.
  6. Maak je niet te druk over de ‘protective measures’
    Protective measures komt vaak neer op een lijstje met beslissingen die je vooraf moet voorleggen aan je investeerder. Bijvoorbeeld: investeringen boven een kwart miljoen en strategische beslissingen. Probeer operationele beslissingen op deze lijst te vermijden. Je investeerder heeft immers al ingestemd met je businessplan en moet verder kunnen vertrouwen op jouw inzicht als ondernemer. Overigens vormt deze bepaling zelden een probleem – in de praktijk loopt het vaak wel los. Uiteraard moet het juridisch correct geformuleerd zijn, maar het is geen zware onderhandeling waard!
  7. Denk goed na over de management shares
    Als investeerder wil je niet dat de ondernemer/uitvinder wegloopt. Daarom is vaak opgenomen dat de ondernemer verplicht is om, als hij bijvoorbeeld binnen 1, 2 of 3 jaar uittreedt, de aandelen tegen een vaste, lage prijs te verkopen aan de overige aandeelhouders. Daarbij wordt vaak onderscheid gemaakt tussen een good leaver en een bad leaver – de laatste stapt vrijwillig op, zonder goede reden. Een ondernemer/investeerder voor een bepaalde tijd vastleggen kan ook anders, bijvoorbeeld via een zogenoemde lock-up clausule, met een periode waarin de aandeelhouders hun aandelen niet mogen overdragen aan een derde partij. Zoveel mogelijk flexibiliteit uitonderhandelen is raadzaam!
  8. Volg je gevoel (maar maak zo mogelijk gebruik van juridische ondersteuning)
    Vaak voel je intuïtief al aan of er een klik is met een potentiële investeerder. Volg dat. Ga het gesprek open in, maar teken nog niks. ‘Daar wil ik eerst even goed naar kijken’ is volkomen logisch en legitiem. Bovendien: een goede, professionele investeerder zal je niet onder druk zetten om je handtekening te zetten. Wel moet alles juridisch kloppen, dus laat een jurist meekijken voor je jezelf vastlegt.

Kortom: het opbouwen van een vertrouwensrelatie met je investeerder is essentieel. Dat komt neer op voortdurend balanceren tussen krijgen wat je wilt en de relatie in stand houden.

Sergio van Santen is als ondernemingsrechtadvocaat bij HVG gespecialiseerd in het verlenen van juridische bijstand bij het opzetten van juridische structuren, participaties, fusies en overnames, commerciële overeenkomsten en financieringsprojecten. Binnen Startupbootcamp deelt hij deze kennis met de startende ondernemers.

Nieuws van HVG Law Blogs ontvangen?