Win-win situatie? Vijf tips voor soepele cao-onderhandelingen

Financiering oud

Win-win situatie? Vijf tips voor soepele cao-onderhandelingen

Afgelopen zomer verbood de rechter het grondpersoneel van KLM te staken op Schiphol. De reden: topdrukte op de luchthaven en de vermeende terreurdreiging. De maatschappelijke veiligheid won het van het stakingsrecht. Het werd breed uitgemeten in de pers. Dat het uiteindelijk alsnog tot een akkoord kwam over loonsverhoging tussen de werkgever en de vakbonden kreeg minder media-aandacht.

Het grondpersoneel van KLM dat wil staken om de eisen aan de onderhandelingstafel kracht bij te zetten is slechts één voorbeeld. Er zijn periodiek conflicten tussen ondernemingsraden en vakbonden aan de ene kant en werkgevers aan de aan de andere kant van de tafel. Als deze onderhandelingen vastlopen of zelfs ontsporen en ontaarden in een staking, is dat reden voor nieuws. Zeker als het personeel van een beursgenoteerde onderneming dreigt met het stakingswapen. Over de onderhandelingen die soepel verlopen, het merendeel van de gesprekken, hoor je weinig. Hoe bereid je je als werkgever voor op deze terugkerende gesprekken?

Soepel cao-gesprek

‘Relatiemanagement is essentieel’, zegt Joost van Ladesteijn, advocaat/partner bij HVG en gespecialiseerd in collectief arbeidsrecht. ‘Verrassingen en onduidelijkheden en daardoor twijfels en minder vertrouwen in elkaar kun je voorkomen. Bovendien hebben partijen dan meer kennis van en begrip voor elkaars belangen. Dan kan er snel een akkoord liggen, die een win-winsituatie is voor beide partijen.’ Een voorbeeld dat Van Ladesteijn geeft uit zijn eigen praktijk, gaat over een grote supermarktketen. Hier zou een groot aantal gedwongen ontslagen vallen en de vakbond eiste een hoge ontslagvergoeding. Daarvoor was geen geld beschikbaar. De werkgever en de vakbond vonden elkaar in een sociaal plan, gericht op herplaatsing. Veel werknemers werden aan nieuw werk geholpen. De kosten bleven voor de supermarktketen beperkt, werknemers behielden inkomen en de zaak bleef uit de media.

Geen willekeur

Het is volgens Van Ladesteijn cruciaal voor werkgevers om overtuigend en concreet te kunnen onderbouwen waarom, wanneer en hoe iets wordt gedaan. ‘Ondernemersvrijheid staat hoog in het vaandel in Nederland. Maar er gelden spelregels. Zo wordt de werknemer beschermd vanwege zijn economisch en juridisch afhankelijke positie van de werkgever. Er mag dan ook geen sprake zijn van willekeur.’

Rug recht houden

Nederlanders staken overigens maar weinig. Europees gezien staat Nederland ergens onder in de middenmoot. Werkgevers beseffen heel goed dat staken en daarmee vaak gepaard gaande media-aandacht niet nuttig is, dus doen ze concessies. Zeker nu de economie aantrekt en het onrustiger is op de arbeidsmarkt, zijn ze bereid goed te luisteren. Er is de afgelopen jaren dan ook veel ingeleverd door werknemers op het gebied van loon en werktijden. Kortom: de actiebereidheid neemt toe. Het is dus belangrijk om als werkgever goed te luisteren en soms mee te buigen. Maar je moet wel je rug recht houden en staan voor je zaak. Volgens Van Ladesteijn is het halen van de krant dan ook niet altijd een resultante: ‘Het is soms een middel dat wordt ingezet in voorbereiding op en/of tijdens de onderhandelingen.’

Vijf tips voor soepele onderhandelingen

  1. Voorbereiding. Kennis is macht. Wat is mogelijk? Welke kant ontwikkelt de onderneming zich op in het licht van bijbehorende kosten? Wat wil je zelf in elk geval binnenhalen? Wat is de agenda van de andere partij? Kan (op die punten) een win-win worden gecreëerd? Wat zijn dan de kosten en verwachte effecten op korte- en langere termijn?
  2. Relatiemanagement. Kennissen vóór kennis. Zeker in cao-land is het wereldje klein. Je komt elkaar weer tegen. Een goede relatie kan dan bijzonder waardevol zijn. Het verdient dan ook aanbeveling relaties op te bouwen en te onderhouden. Zo creëer je begrip en draagvlak voor moeilijkere beslissingen. Ideeën en opties worden gedeeld en zo groeit het gevoel van betrokkenheid en samen optrekken in het belang van de onderneming.
  3. Ego thuislaten. Gezag vóór macht. Belangrijker dan je positie is de acceptatie ervan en de overtuiging bij de andere partij dat de onderneming over voornemens zorgvuldig heeft nagedacht en het beste voor heeft met de onderneming, waaronder de werknemers. Borstklopperij werkt veelal averechts aan de onderhandelingstafel.
  4. Communicatie. Wees concreet, overtuigend en duidelijk. Sta voor je zaak. Juist zaken schimmig houden en onbenoemd laten, kan leiden tot vragen en uiteindelijk irritaties en frustraties. Goede communicatie gaat hand en hand met adequate voorbereiding. Op het gros van eventuele vragen kun je anticiperen. Zo blijf je ook ‘in control’ en bepaal je de snelheid van het traject. Denk alvast na over de inhoud, de vorm en zaken als frequentie en timing van communicatie. Goede communicatie betekent ook luisteren. Wellicht wil de andere partij van ‘de sinaasappel’ de schillen en jij het vruchtvlees.
  5. Houd vast aan de rode draad. Het belang van de werkgever en de werknemer ligt uiteindelijk niet heel ver uit elkaar en je zit vaak weer om tafel met dezelfde partijen. Houd daarom gezamenlijke einddoelen voor ogen en voorkom verzanding in details. Zorg dat eerst de kernpunten duidelijk zijn, zodat partijen ook het idee hebben goed samen op weg te zijn om vervolgens af te dalen naar punten en komma’s.

Nieuws van HVG Law Blogs ontvangen?