Geen contract houdt stand als er geen vertrouwen is

De kracht van vertrouwen

Geen contract houdt stand als er geen vertrouwen is

‘Als vertrouwen ontbreekt, gaat het mis. Dat kunnen advocaten, notarissen en slim geformuleerde contracten niet voorkomen.’ HVG Law-notaris Bart Terhorst stelt zich de vraag hoe we ‘vertrouwen’ leidend kunnen maken in samenwerkingen. En doet en passant een beroep op juristen: stop met ‘geheimtaal’.

‘Meer impulsen voor het bedrijfsleven, meer dynamiek’ – bekijk bovenstaande video met Bart Terhorst

In onze maatschappij wordt vrijwel elke vorm van samenwerken ‘bezegeld’ met een contract.
Een handelsafspraak. Een transactie. Een arbeidsrelatie. Overdragen van bevoegdheden. Een overname…

Het leidt tot op schrift gestelde overeenkomsten, waaronder partijen hun handtekening zetten. Soms volstaat één A4’tje. Niet zelden eindigen overeenkomsten in vuistdikke akten, vol clausules, waaraan juristen maanden werken.
De teksten zijn vaak lastig te lezen en voor een niet juridisch onderlegd mens nauwelijks te begrijpen.

Het vertrekpunt van een overeenkomst is doorgaans hetzelfde: partijen vinden elkaar in gemeenschappelijke doelen, belangen of ambities. Ze gaan ervanuit dat ze die met elkaar kunnen waarmaken. Zonder dat vertrouwen, bestaat er de facto geen overeenkomst.

Het heeft er echter soms de schijn van, dat dit uitgangspunt niet altijd leidend is bij contracten.

Als een akte het doel op zich wordt…

In steeds meer gevallen lijkt het erop dat de formele vastlegging in een akte het doel op zich is. Waardoor we voorbij gaan aan wat per definitie vooraf moet gaan aan elke deal: dat dezelfde uitgangspunten moeten worden gedeeld, dat er gemeenschappelijke doelen zijn en dat de ander goed is voor zijn woord.

Twee mensen die verliefd op elkaar worden, stellen doorgaans niet meteen voorwaarden op voor een duurzame en bevredigende relatie. Als het tot een huwelijksaanzoek komt, is daar niet eerst een bezoek aan een jurist aan voorafgegaan. Dat bezoek komt later: het begint met de wederzijdse en gedeelde overtuiging dat je met elkaar ‘in zee’ wilt.

Laten we die metafoor eens gebruiken voor zakelijke deals. Soms lijkt het, dat het ja-woord afgedwongen moet worden in de akte. Voordat het überhaupt tot verliefdheid kan komen, wisselen partijen ‘voorwaarden’ voor de relatie uit. In teksten overigens, die niet zelden zijn opgesteld in een soort onnavolgbare geheimtaal.

De kwaliteit van een akte wordt naar mijn overtuiging niet bepaald door de omvang, of complexiteit ervan. De kwaliteit van een akte wordt bepaald door het wederzijds vertrouwen dat eraan ten grondslag ligt. Als de situatie verandert, moet de akte worden aangepast.

Hoeveel contract heb je nodig om vertrouwen vast te leggen?

Mijn devies: laat onderhandelingen éérst tot het punt komen dat alle partijen dezelfde richting op willen. Eerst praten en luisteren dus, dan pas vastleggen. Ga goed bij jezelf te rade waarom je op een bepaald moment een jurist erbij haalt. Is dat om de punten juridisch op de “i” te zetten? Of is dat om de zaken op te pakken waar je zelf niet uitkomt met elkaar?

Dat laatste, komt vaak voor. Waar vertrouwen ontbreekt, komen vuistdikke akten en talloze addenda en clausules tevoorschijn. Opgesteld in een soort, voor de betrokken partijen, onbegrijpelijke juridische geheimtaal. Waarom? Ik vraag me dat vaak af. Wat is er mis met je moerstaal?

Gééf vertrouwen!

Hoe kom je tot het punt dat iedereen dezelfde richting op wil? Het vertrekpunt in onderhandelingen is vaak het ‘eisende’ perspectief. Een goede notaris begint met luisteren. Ik wil het gesprek aangaan om te ontdekken of partijen op een punt komen waar ze elkaar vertrouwen kunnen géven, in plaats van het af te dwingen. Eigenlijk is dit de rode draad in mijn bestaan als notaris.

In mijn notarispraktijk zie ik veel grote en minder grote bedrijfsoverdrachten voorbij komen. Er zijn er die uiteindelijk nooit echt van de grond komen, vanwege ‘belangen die onvoldoende overeenkomen’.

Naar mijn idee ontbrak dan vaak de overtuiging bij partijen dat ‘de ander’ zou voldoen aan verwachtingen en verplichtingen. Getracht werd die twijfel weg te nemen in drie keer dichtgetimmerde afspraken. ‘Afdwingen’ van consensus werkt dus niet!

In bijvoorbeeld het arbeidsrecht leidt een veelheid aan vaste en flexibele contractvormen soms tot bizarre bureaucratische kronkels. Centraal moet echter de vraag staan: is iemand de juiste persoon op de juiste positie? Of: hoe creëren we een situatie waarin hij/zij kan excelleren ter meerdere eer en glorie van het bedrijf. Niet: blijven we niet onverhoopt met elkaar opgescheept zitten als het geen succes blijkt te zijn?

En kijk eens naar het succes van internetondernemingen. Vele groeien door vertrouwen aan consumenten te geven. Ze gaan ervanuit dat een koper de rekening zal betalen, en hebben daardoor succes.

Die grondhouding werpt naar mijn overtuiging vruchten af. Niet alleen bij de totstandkoming van een transactie, ook jaren later blijft dat essentieel. Het is het fundament voor succes.

Als notaris bij HVG Law zie ik het als mijn vak om dat fundament, het vertrouwen, bloot te leggen. Om vervolgens mijn deskundigheid aan te wenden voor goede en begrijpelijke vastlegging.

Mijn vraag aan decision makers’: in hoeverre is ‘vertrouwen geven’ leidend in de samenwerkingen die u aangaat?

Bart Terhorst
Notaris HVG Law
bart.terhorst@hvglaw.nl

Bekijk de video van Bart Terhorst over vertrouwen

Nieuws van HVG Law Blogs ontvangen?