Er is voor veel werkgevers nog heel wat te doen

De kracht van vertrouwen

Er is voor veel werkgevers nog heel wat te doen

“The road to…” Organisaties willen graag ergens naartoe. Maar dat kan alleen als je goed weet waar je nú staat en waar je vandaan komt. En dat is lang niet altijd het geval.

Een voorbeeld uit mijn eigen vakgebied – het arbeidsrecht: bij veel ondernemingen zijn afspraken tussen werkgever en werknemers vastgelegd in collectieve arbeidsovereenkomsten. Niet zelden gaat de toepassing hiervan op detailniveau mis. Vaak op ‘technisch’ niveau. Denk aan een cao waarin partijen hebben bepaald dat er geen vakantiedagen gereserveerd kunnen worden. Maar in de praktijk gebeurt het wel. Met als gevolg dat bijvoorbeeld duizenden medewerkers jarenlang strikt genomen een paar tientjes per maand te weinig betaald hebben gekregen.  Over een periode van meerdere jaren kan dat gaan om tientallen miljoenen euro’s. Een bedrijf dat opeens met zo’n rekening wordt geconfronteerd, kan in ernstige financiële moeilijkheden belanden.

Mijn punt is: ik zie vaak dat organisaties onvoldoende helder hebben hoe ze er precies voor staan, hoe ze precies georganiseerd zijn. Menig bedrijf formuleert om de zoveel jaar nieuwe ambities en stippen op de horizon. The road to 2022! Maar dan moet je wel goed weten waar je NU staat. En, minstens even belangrijk: dan moet je zeker weten of de manier waarop je vandaag georganiseerd bent, wel klopt. Zie het zojuist genoemde voorbeeld.

We vertrouwen te veel op wat er op papier staat

Mijn collega Bart Terhorst bespreekt in zijn betoog over vertrouwen hoe we soms (krampachtig?) proberen samenwerkingsvormen te ‘vangen’ in contracten, alsof dat contract een doel op zichzelf is – in plaats van de samenwerking. Niet het onderling vertrouwen tussen partijen is leidend, maar datgene wat er over op papier gezet is. Ik zou daar nog iets aan willen toevoegen: we vertrouwen soms ook te veel wát er op papier is gezet. Mijn ervaring leert: niet zelden kloppen vertrekpunten niet, of worden zaken onjuist of niet toegepast, of maakt bijvoorbeeld nieuwe regelgeving oude afspraken ongeldig.

Ik zou haast willen zeggen: bedrijven vertrouwen zichzelf soms te veel. Wat ik veel zie: organisaties volgen de geëigende paden. Ook als het gaat om arbeidsrechtelijke relaties. Er is in alle eerlijkheid soms wat weinig lenigheid van geest. ‘We’ houden vast aan vaste patronen als het gaat om arbeidsrelaties en bijvoorbeeld afrekenmodellen. Je kunt je afvragen of je daarmee vandaag de dag je potentie maximaal benut. Ik zie grote ondernemingen waar heel duidelijk – ook arbeidsrechtelijk – ondernemerschap echt duidelijk op de werkvloer is belegd. Dat brengt zeker risico’s met zich mee. Maar: de mate van betrokkenheid van mensen bij het wel en wee van de onderneming is enorm. Mensen staan echt ‘aan’.

Veel ondernemingen onderschatten hoe ze er arbeidsrechtelijk voor staan

Je kunt je als bedrijf afvragen of je voldoende nadenkt over de manier waarop je je werkgeverschap organiseert. Of je voors en tegens van ‘traditionele’ en nieuwe vormen van arbeidsrelaties voldoende afweegt en meet. Zeker in grotere ondernemingen is de collectieve overeenkomst vaak nog leidend. Maar menig onderneming onderschat hoe ze er voor staat. Dat gaat over hele praktische zaken: contractversies. Handboeken. Onduidelijkheid over wat wel of niet een handboek is. Over wat wel of niet, en onder welke omstandigheden, van toepassing is. De consequenties daarvan kúnnen verstrekkend zijn. Maar buiten dat: je maakt daarbij niet optimaal gebruik van het potentieel dat in je mensen zit.

De eerste stap die organisaties moeten zetten, is loskomen van puur en alleen de inhoud – als het gaat om arbeidsvoorwaarden. Schalen, vakantietoeslagen, verlofregelingen… Dat is techniek, een eindresultaat. Maar processen en structuur zijn belangrijker geworden. Hoe pas je regelingen in de praktijk toe? Wat zijn de praktische consequenties van bepaalde keuzes? Dat betekent dat je verder moet kijken dan de dag van vandaag. Niet eenvoudig, als de waan van de dag zo’n stempel drukt op de agenda in de boardroom. Maar wel belangrijk. In hoeverre leg je jezelf als bedrijf écht op de pijnbank? In hoeverre geef je jezelf de gelegenheid de zaken vanuit het bredere perspectief te bekijken?

Wie daartoe in staat is, creëert de beste uitgangspositie voor duurzaam succes.

Joost van Ladesteijn
Partner en advocaat bij HVG Law en hoofd praktijkgroep Arbeidsrecht
joost.van.ladesteijn@hvglaw.nl

Vraagt u vertrouwen? Of gééft u vertrouwen? De visie van notaris Bart Terhorst over hoe vertrouwen leidend kan zijn in onderhandelingen.

Nieuws van HVG Law Blogs ontvangen?