Als de wereld inderdaad ingewikkelder wordt, moet je het zelf simpel houden

De complexe samenleving

Als de wereld inderdaad ingewikkelder wordt, moet je het zelf simpel houden

Het is een illusie dat het ooit weer eenvoudiger wordt: de complexer wordende samenleving is here to stay. Hoe ga je daarmee om?

‘Complexiteit gaat niet alleen over techniek, het gaat ook over hoe je een probleem, en de mensen die erbij betrokken zijn, benadert – bekijk onderstaande video met Bart Wolters

Kan het niet simpeler? Allemaal verzuchten we dit weleens. Het tempo van ontwikkelingen en innovaties en nieuwe inzichten ligt zo ontzettend hoog, dat het voor een normaal mens niet bij te benen is. Tegen de tijd dat die prachtige innovatie van vandaag leidt tot een daadwerkelijke productpropositie, is ze door een combinatie van actuelere inzichten en nieuwe techologische ontwikkelingen al links en rechts ingehaald door nieuwe, betere en efficiëntere ideeën.

‘Wie zegt: het is te complex, zegt: ik vind dit te zwaar’

Deal with it, is hier het enige devies. Want complexiteit is geen incident, trend of tijdelijk verschijnsel. Het is niet ‘op te lossen’, het is als fenomeen op zichzelf niet te vereenvoudigen, het ís er simpelweg.

Een grote valkuil voor bestuurders is complexiteit als excuus te gebruiken om dingen níet te doen. Om de confrontatie met actuele ontwikkelen uit de weg te gaan, ‘omdat het zo ingewikkeld is’. Wie zegt: ‘dit is te complex’, zegt eigenlijk: ‘we vinden dit te zwaar’.

Dat lijkt me een fundamenteel verkeerde benadering. Die ten koste gaat van groei en ontwikkeling. Complexiteit is een gegeven. En zoals met alles wat gegeven is, is de hamvraag: wat doe je ermee?

Mijn insteek: complexiteit heeft een sterk positieve kant! Het dwingt je namelijk als bestuurder en als organisatie om je van alle ruis en ballast te ontdoen: het dwingt je om tot de daadwerkelijke kern te komen. Want ja, zaken worden ingewikkelder, maar negen van de tien keer maken we de zaken met elkaar ook nog eens ingewikkelder. En dat heb je zelf in de hand.

‘Oplossen complexiteit begint met kunnen inleven’

Om daadwerkelijk tot die kern te komen, moet je ook in staat zijn afstand te nemen. En mensen bij elkaar te brengen. Dat vraagt boven alles om inlevingsvermogen. Empathie. Wat je doet met complexe situaties is: leef je in, pel het af, analyseer het. Waak ervoor in details te verzanden, maar dwing jezelf om conceptueel en qua structuur écht goed door te denken. Trap niet in de valkuil dat je meent dat complexe omstandigheden zijn op te lossen met nog meer processen en borgingsmechanismen – dat draagt alleen maar bij aan nog meer ruis, en dus aan nog meer complexiteit.

Als advocaat is dat eigenlijk mijn grootste bijdrage in complexe projecten of onderhandelingen. Niet zelden heb ik met tot wel twintig verschillende personen te maken in een project, die allemaal hun eigen doelen, kennis, wensen en eigenschappen hebben.

Mijn rol: het project voor iedereen naar een goed einde brengen. Zonder inlevingsvermogen kan dat niet. Wat ik doe, is vooral: luisteren en vragen stellen. Je moet zaken wíllen begrijpen. Nieuwsgierig zijn. Wat is de achtergrond van iemand? Waarom willen ze dit? Welke keuzes maakten ze tot nu toe en waarom? Dat kun je uitvragen. En zo creëer je langzaam aansluiting. En als er aansluiting is, kom je sneller met elkaar tot de kern, tot het grote doel dat iedereen aan tafel uiteindelijk nastreeft – en dat vaak voor iedereen vrij dicht bij elkaar ligt: we willen allemaal vooruit.

‘Je moet de ambitie hebben zaken te relativeren’

Complexiteit is uiteindelijk vooral een menselijk fenomeen. Het gaat niet alleen om techniek. Het gaat grotendeels over de rollen en karakters van de mensen aan tafel. De beste leiders zijn in staat alles wat hier aan emoties en frustraties en ambities bijkomt, weg te kneden. Door afstand te nemen, door je in te leven. Als de wereld zelf complexer wordt, dan moet je leren zaken versimpeld aan te vliegen. Ervoor te zorgen dat je het zélf in elk geval simpel houdt.

Het gevaar bestaat dat je je laat meeslepen; dat je alles wilt weten, doorgronden, oplossen. Maar dan wordt het oplossen het doel op zich. En die oplossing: die gaat toch niet écht komen, want complexiteit ís niet op te lossen. Wie zich dat realiseert, creëert rust voor zichzelf. Stelt zichzelf in staat zaken versimpeld aan te vliegen. Makkelijker de focus op het ‘grotere’ doel te houden.

Daar ligt in dit soort processen mijn toegevoegde waarde. Niet zozeer het macro-probleem dat ‘complexiteit’ heet oplossen. Maar organisaties helpen ‘de boel weer te overzien’.

Je moet de ambitie hebben zaken altijd te relativeren, en het niet moeilijker te maken dan het is. Mijn stelling is: als iedereen in een proces of onderhandeling dat doet, als iedereen alles een paar procent simpeler houdt…

Dan zul je zien: met elkaar kunnen we complexiteit echt wel aan. En blijkt: complexiteit een fenomeen is dat zakendoen vooral léuk maakt.

Bart Wolters
Partner en Advocaat Corporate / M&A bij HVG Law
bart.wolters@hvglaw.nl

Bekijk de video van Bart Wolters over complexiteit.

Lees meer over complexiteit binnen vennootschappelijke structuren en hoe je daarin overzicht houdt in het blog van Hendrik Jan Blijerveld.

Wat kost vertrouwen? Notaris Bart Terhorst over de factor vertrouwen in zakendoen (blog en video).

Nieuws van HVG Law Blogs ontvangen?